آثار تاریخی جزیره قشم (تم سینیتی -مقبره مقدس)
در اطراف بقعه پير، گورهاى فراوانى است که از دورانهاى مختلف اسلامى به جا ماندهاند. روى سنگ گورها انواع خطوط اوليه اسلامى (از جمله خط کوفى) و خطوط دوران پيشرفته و هنرى خطوط اسلامى ـ مثل نسخ و ثلث ـ بسيار مرغوب از سده 9 تا 11 هجرى به چشم مىخورد که اکثراً در اثر خوردگى به وسيله آب باران در حال انهداماند يا منهدم و خراب شدهاند.
درب کوتاه بقعه پير رو به گوستانى وسيع و باصفا باز مىشود که بر روى مزارهاى آن گل کاکتوس کاشتهاند. بوتههايى که از حدود آبان ماه تا ارديبهشت ماه هر سال غرق گلهاى سرخ رنگ و زيبا هستند. از قرائن معلوم است که در اين محل يک شهر پرجمعيت وجود داشته است زيرا اکثر خاکهاى عادى زير پا پر است از کاشىها و سفالها و آثار باستانى خرد شده که خود حدس دوبار يا سهبار زلزله خيلى شديد را در اين منقطه تأييد مىکند و يا اگر نه زلزله که ويرانگرى جنگ و کوبيدن آبادى بر سر مردم آن.
نام تم سينيتى يا طم صنيتى (به روايت در بعضى کتب) در حقيقت بايد نامى باشد که اسپانيايىها به بقعه پير داده و آن را تحريف شده: tomb saint يا saint tomp بايد باشد.
در روستاى تم سنيتى ـ در جوار منطقه توريان بقعه پير (زيارت) واقع شده که بناى موجود نيمه مخروبه آن در همين حالت هم زيبا و دلفريب است. بناى موجود با گنبد کروى ضربى که با لاشه سنگهاى مرجانى و ملات ساروج درهم شدهاند، در نماى ظاهر نشان از فرم معمارى دوره سلجوقيان دارد. داخل مزار 8 گوشه و هر گوشه تاقچهبندى شده. بنا با مصالح قلوه و لاشه سنگ و ملات ساروج ساخته شده که شيوهاى پارتى ـ ساسانى است. گرداگرد گلوگاه گنبد گچبرىهاى گوشوارههاى زيبا از جنس ساروج به چشم مىخورد. ورودى مزار، درى کوتاه و تنگ و کوچک است و مرقد پير در سطح پايينتر از زمين قرار گرفته که نشاندهنده اين است که شايد پيش از دوره سلجوقيان و قبل از زمانى که پير را در آنجا به خاک بسپارند اين بنا معبد مهرى و محل نيايش بغ مهر يا ميترا بوده باشد (حفارىهاى بعدى اين نکتهها را روشن خواهد کرد)