معرفی موسیقی های بومی جزیره قشم (موسيقى نى جفتى)
موسيقى نى جفتى
اين موسيقى به صورت گروهى با ترکيب يک نى جفتى، يک ”دهل“ يک کسر، يک ”پيپه“ تعدادى چاک (که بستگى به حضور افراد دارد) و گروه همخوان اجرا مىشود. سازهاى کوبهاى در موسيقى نى جفتى مکمل يکديگرند و هر يک بخشى از ريتم را اجرا مىکنند به شکلى که با پر کردن فضاى خالى و سکوت يکى، توسط ديگرى، يک ريتم کامل شده را به گوش مىرسانند.
نوازنده نى جفتى در ساز خود مىخواند و شعر مىنوازد. ملودى اين موسيقى با شعر آميخته است؛ همان شعر را يک خواننده آغاز مىکند و گروه همخوان به شکل زيبايى به همراهى مىپردازند. اغلب ترانهها ـ يا به اصطلاح بومى ”شعرها“ ـ دو جملهاى هستند که به صورت سؤال و جواب اجرا مىشوند. اين موسيقى اغلب با کوبهاىها از تمپوهاى سنگين آغاز مىشود، ”جفتي“ بر فراز آنها چند بند آواز اجرا مىکند و به آرامى ترانه را متناسب با ريتم کوبهاىها آغاز مىکند. در پى آن آواز توسط تکخوان، گروه همخوان و چاکزنها ادامه مىيابد. هر شعر، گاه فقط يک يا چند بند کوتاه است که پس از چندبار تکرار توسط جفتى عوض مىشود. براى عوض کردن ترانهها معمولاً جفتى بعد از چندبار تکرار يک ترانه چند ملودى آوازى مىنوازد که در يک مجموعهى اجرايى نقش ترجيعبند را به خود مىگيرند. البته ترجيعبندى که در هر بار ممکن است ملودى آوازى اول تکرار نشده و ملودى ديگرى نواخته شود. اين تنوعگاه مجموعه موسيقى را به يک ترکيببند بيشتر نزديک مىکند. تعداد اشعار يا ترانههاى جفتى بسيار است و فواصل آن اغلب بر فواصل دانگهاى دستگاه شور، البته با در نظر گرفتن اختلافاتى در بعضى فواصل (بسته به فواصلى که با تعبيه سوراخهاى سطح نى توليد مىشوند) منطبق است.
موسيقى نى جفتى يکى از کهنترين موسيقىهاى موجود در جزيره است که احتمال مىرود ميراث فرهنگهاى مجاور جزيره به ويژه شهرستانها و روستاهاى استان هرمزگان باشد اما به هر حال اين جنس موسيقى امرو در جزيره حيات دارد و اشعار آن با لهجهى اهالى اجرا مىشوند.